Zajęcia z rodzicami uczniów pn. "Jak rozmawiać z nastolatkiem"
Sabina Bartczak-Gackowska
SCENARIUSZ ZAJĘĆ WARSZTATOWYCH DLA RODZICÓW
JAK ROZMAWIAĆ Z NASTOLATKIEM?
Cele:
- uświadomienie rodzicom znaczenia umiejętności sprawnego komunikowania się, w szczególności w kontaktach rodzice - dzieci;
- zapoznanie rodziców z cechami dobrego słuchacza;
- doskonalenie umiejętności komunikowania się rodziców m.in. poprzez ćwiczenie umiejętności prarafrazowania, aktywnego słuchania, nadawanie komunikatu JA.
Czas trwania: 1,5 h
Adresaci: rodzice uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.
Metody i formy: mini-wykład, praca w kręgu, praca w parach, wykonywanie ćwiczeń.
Pomoce: karteczki na wizytówki, przylepce lub przypinki do wizytówek, długopisy lub pisaki, papier toaletowy porcjowany, plansza z cechami dobrego słuchacza, plansza PARAFRAZOWANIE, plansza ODZWIERCIEDLANIE, magnesy do tablicy lub masa mocująca, kopie opracowań dot. barier komunikacyjnych (po jednej dla każdego uczestnika), karty ćwiczeń NADAWANIE KOMUNIKATU JA (po jednej dla każdego uczestnika).
Przebieg zajęć:
1. Powitanie uczestników przez prowadzącego. Przedstawienie tematu i celu zajęć. Przedstawienie się kolejno wszystkich uczestników zajęć r11; podanie imienia i informacji nt.: rodzicem dzieci
w jakim wieku jestem. Wykonanie wizytówek z imionami i przypięcie ich do ubrań.
Czas: 5 min.
2. Zabawa integracyjna JAKI JESTEM:
Każdy uczestnik odrywa sobie po dowolnym kawałku papieru toaletowego (musi być porcjowany). Następnie w zależności od ilości oderwanych części mówi coś na swój temat: Jestem ... (dokańcza zdanie tyle razy ile części papieru urwał).
Czas: 10 min. (=15 min.)
3. Mini-wykład: Na czym polega porozumiewanie się i dlaczego jest takie ważne?
Czas: 2 min. (=17 min)
To, czym będziemy się dzisiaj zajmować to porozumiewanie się, które polega na słownym bądź bezsłownym przesyłaniu informacji i kształtuje relacje między ludźmi. Otwarta komunikacja zdecydowanie wzmacnia te relacje. Właśnie dlatego jest to tak ważna umiejętność każdego rodzica, bo dzięki niej rodzic będzie po prostu bliżej swojego dziecka.
Ponadto umiejętność sprawnego porozumiewania się wpływa na poczucie własnej wartości,
a jej brak może prowadzić do poczucia bezsilności, osamotnienia i rozczarowań. Rodzic sprawnie porozumiewający się to rodzic pewniejszy siebie, a tym samym mający większy wpływ na swoje dziecko. Warto też dodać, że jeśli rodzic potrafi sprawnie porozumiewać się to mimowolnie uczy tego samego swoje dzieci, a to z kolei wpływa na ich samoocenę.
Na dzisiejszych zajęciach przyjrzymy się nieco temu jak Państwo rozmawiają ze swoimi nastoletnimi dziećmi i postaramy się zrobić coś, by komunikacja między Wami była lepsza.
4. Przekazanie informacji nt. umiejętności aktywnego słuchania r11; prowadzący wygłasza wstęp a następnie omawia wywieszoną wcześniej planszę z cechami dobrego słuchacza oraz plansze z wyjaśnieniami pojęć: parafrazowanie, odzwierciedlanie.
Czas: 15 min. (=32 min)
Wstęp:
Mówiąc o właściwej, wartościowej rozmowie musimy mieć na względzie nie tylko to, jak mówimy, ale również w jaki sposób słuchamy. W rozmowie z nastolatkiem może nawet ten drugi element jest ważniejszy. Dlatego warto zastanowić się, co sprawia, że jedni są dobrymi słuchaczami, okazują zainteresowanie i zrozumienie, podczas gdy inni potrafią tylko słyszeć.
Dobry słuchacz:
- zwraca się w stronę mówiącego,
- utrzymuje kontakt wzrokowy (przez co najmniej ¾ czasu rozmowy),
- zmienia wyraz twarzy w odpowiedzi na docierające do niego informacje,
- potakuje głową przyzwalająco,
- nie przeszkadza i nie rozprasza rozmówcy,
- delikatne zachęca mówiącego poprzez wyrażanie na bieżąco swoich odczuć (tzw. informacje zwrotne),
- zadaje rzeczowe pytania wymagające odpowiedzi dłuższych niż rtakr1; lub rnier1; (tzw. pytania otwarte),
- unikana tworzenia atmosfery przesłuchania przez ciągłe zadawanie pytań,
- jeśli wymaga tego sytuacja r11; milczy w skupieniu,
- stosuje odzwierciedlanie,
- stosuje parafrazowanie.
ODZWIERCIEDLANIE r11; mówimy komuś, jakie r11; naszym zdaniem - są jego
odczucia, np.:
Oczywiście jesteś zadowolony z tych planów.
Zdaje się, że jesteś wściekły.
Wygląda na to, że cię rozłościłem.
PARAFRAZOWANIE r11; ujmujemy w inne słowa to, co ktoś powiedział, żeby sprawdzić czy dobrze zrozumieliśmy, np.:
O ile dobrze cię zrozumiałem....
A więc twierdzisz, że....
Chcesz powiedzieć, żer30;.
5. Ćwiczenie dotyczące stosowania parafrazy.
Prowadzący informuje uczestników grupy, że teraz ćwiczyć będziemy umiejętność parafrazowania. Jako pierwszy wypowiada swoją opinię dot. relacji rodzice r11; dziecko, np. Uważam, że wielką rzeczą jest dostrzeganie trudności w kontaktach z własnymi dziećmi. Trudności takie są nie uniknione, ale pokonać je można tylko wtedy, gdy się je zauważa. Następnie osoba z prawej strony parafrazuje wypowiedź prowadzącego, a następnie wypowiada swoją opinię, która z kolei jest parafrazowana przez następną z osób i tak przebiega jedna lub dwie rundki.
Na koniec następuje omówienie:
- czy trudno było sparafrazować sąsiada?,
- czy przez fakt sparafrazowania naszej wypowiedzi przez inną osobę mieliśmy pewność, że zostaliśmy dobrze zrozumiani?
- czy w życiu codziennym zdarza się nam stosować parafrazę?
Czas: 15 min. (=47 min.)
6. Ćwiczenie dot. aktywnego słuchania
Prowadzący prosi uczestników zajęć o dobranie się w pary i informuje, że teraz ćwiczyć będziemy umiejętność aktywnego słuchania. Przypomina, że w trakcie aktywnego słuchania słuchacz przekazuje mówiącemu informacje zwrotne i upewnia się, czy właściwie zrozumiał jego słowa. Pary przez 5 min. rozmawiają o swoich rodzinach. Następnie prowadzący zadaje uczestnikom następujące pytania:
1) Czy czuli się Państwo słuchani przez swojego partnera? Co na to wpłynęło?
2) Czy łatwo było słuchać w aktywny sposób?
3) Czy słuchając zdarzyło się Państwu prosić partnera o wyjaśnienie lub dodatkowe informacje?
4) Czy stosowali Państwo parafrazowanie lub odzwierciedlanie?
5) Czy łatwo było mówić o swojej rodzinie? Dlaczego?
Czas: 15 min. (=1h 2 min.)
7. Mini-wykład: Omówienie barier komunikacyjnych r11; na podstawie opracowania, którego kopie otrzymują również uczestnicy zajęć.
Czas: 5 min. (=1 h 7 min.)
Bardzo często w rozmowach rodziców z dziećmi ci pierwsi stosują tzw. bariery komunikacyjne. Robią to zwykle zupełnie nieświadomie i mając jak najlepsze intencje, często po to np., żeby zmotywować dziecko do czegoś, co uważają za słuszne. Efekt niestety jest zwykle zupełnie odwrotny. Teraz przyjrzymy się owym barierom, a Państwa zachęcam do przyznania się sobie po cichutku do tego, czy przypadkiem takich metod czasem nie stosujemy.
BARIERY KOMUNIKACYJNE
OSĄDZANIE polega na narzucaniu własnych wartości innym osobom i formułowaniu rozwiązań cudzych problemów.
Ktoś kto osądza (przykłady):
1) Krytukuje: Czy ty naprawdę nic nie rozumiesz?.
2) Obraża: To dlatego, że jesteś leniwa.
3) Orzeka: Ciebie w ogóle ten temat nie interesuje.
4) Chwali po to, by oceniać lub manipulować: Gdybyś się trochę postarał, na pewno wyszłoby ci to znacznie lepiej.
DECYDOWANIE ZA INNYCH r11; może utrudniać porozumiewanie się nawet wtedy, gdy podyktowane jest troską i chęcią pomocy. Decydując za innych uzależniamy ich od siebie i pozbawiamy możliwości samodzielnego podejmowania decyzji. Dajemy im także do zrozumienia, że ich odczucia, wartości i problemy są nieważne.
Ktoś, kto decyduje za innych (przykłady):
5) Rozkazuje: Będziesz się uczył 2 godziny każdego wieczora.
6) Grozi: Jeśli tego nie zrobisz....
7) Moralizuje: Powinieneś to zrobić.
8) Zadaje liczne / niewłaściwe pytania: Gdzie byłeś? Co robiłeś? Kto był z tobą?
UCIEKANIE OD CUDZYCH PROBLEMÓW wynika z faktu, że nie jesteśmy skłonni zajmować się nimi. Nie bierzemy pod uwagę uczuć ani zmartwień innych ludzi. Nie chcemy zajmować się ich lękami, obawami i troskami.
Ktoś, kto ucieka od cudzych problemów (przykłady):
9) Doradza: Najlepiej byłoby, gdybyś...r1;
10) Zmienia temat: Jaką dyscyplinę sportu chcesz uprawiać?r1;.
11) Logicznie argumentuje: Możesz poprawić swoje wyniki tylko przez bardziej wytężoną naukę. Tutaj najważniejsze są fakty, o uczuciach się nie mówi.
12) Pociesza: Wszystko będzie dobrze. W ten sposób być może poprawia nastrój swojego rozmówcy, ale nie zajmuje się trapiącym go problemem.
Na koniec można dopytać czy ktoś z uczestników zajęć przypomniał sobie jakąś sytuację, w której zastosował którąś z barier i chciałby o tym powiedzieć r11; jaka była reakcja dziecka itp.
8. Ćwiczenie dotyczące nadawania komunikatu JA.
Prowadzący podkreśla, że bariery komunikacyjne wiążą się z nadawaniem komunikatu typu: TY. Nadawanie tego typu komunikatów wynika często z nieumiejętności panowania nad własnymi odczuciami i trudności z ich wyrażaniem. Kiedy nadajemy komunikat TY nie opisujemy własnych uczuć i sugerujemy, że ktoś inny ponosi winę za zaistniałą sytuację. Odbiór takich komunikatów jest dla młodzieży szczególnie trudny, bowiem w wieku nastu- lat młodzi ludzie są bardzo wrażliwi na swoim punkcie. Zdecydowanie lepiej reagują na komunikaty typu: JA. Kiedy nadajemy komunikat JA, przyznajemy się do swoich uczuć i do pewnej odpowiedzialności za zaistniały stan rzeczy.
Prowadzący rozdaje rodzicom karty ćwiczeń NADAWANIE KOMUNIKATÓW JA i wspólnie z nimi opracowuje jeden lub dwa przykłady. Pozostałe przykłady uczestnicy opracowują indywidualnie, po czym odczytują swoje odpowiedzi. Prowadzący koryguje ewentualne błędy.
Czas: 20 min. (=1 h 27 min.)
9. Podziękowanie rodzicom za udział w zajęciach. Zachęcenie do kontaktu.
Czas: 3 min.
Literatura:
Jak żyć z ludźmi (Umiejętności interpersonalne), Program profilaktyczny dla młodzieży, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Agencja Informacji Użytkowej, Warszawa 2002.
Załącznik: NADAWANIE KOMUNIKATU rJAr1;
Sytuacja: Twoje dziecko jest ciche i nadąsane jak rzadko kiedy.
Komunikat TY: Nie możesz się tak zachowywać. Albo przestaniesz, albo powiesz mi, o co chodzi.
Komunikat JA:
Sytuacja: Po kłótni z małżonkiem podchodzi do Ciebie dziecko i pyta, o co poszło.
Komunikat TY: Dlaczego wtrącasz się w nie swoje sprawy?
Komunikat JA:
Sytuacja: Dziecko prosi Cię o pieniądze na nowe spodnie. Nie możesz sobie pozwolić na ich sfinansowanie.
Komunikat TY: rWciąż wyciągasz ode mnie jakieś pieniądze. Myślisz, że pieniądze leżą na ulicy?r1;
Komunikat JA:
Sytuacja: Dziecko krytykuje zrobiony przez Ciebie obiad twierdząc, że jest mało pikantny.
Komunikat TY: Jak Ci nie smakuje, to sam zacznij sobie gotować.
Komunikat JA:
Sytuacja: Twoje dziecko przychodzi do domu w złym nastroju r11; rzuca teczkę, niegrzecznie zwraca się do Ciebie.
Komunikat TY: Jak Ty się zachowujesz? Czy ja jestem Twoją koleżanką? Marsz do swojego pokoju.
Komunikat JA:
Nie piszą, tylko mówią, a właściwie dokańczają zdanie "Jestem..." - tyle razy - ile kawałków urwali. Papier zawsze wywołuje uśmiech i powoduje rozładowanie napięcia rodziców - BEZ PODTEKSTÓW! Polecam spróbować i pozdrawiam , Sabina
Dzień dobry! Chciałabym Was zapytać czy zgodnie z obowiązującym prawem można przydzielić zajęcia rewalidacyjne w ramach etatu pedagoga specjalnego i w jakim wymiarze. Mam 11 godz. pedagoga sp
Powered by PHP-Fusion copyright (c) 2002 - 2017 by Nick Jones. Released as free software without warranties under GNU Affero GPL v3 83,551,830 unikalne wizyty
.