DIAGNOZA ŚRODOWISKA WYCHOWAWCZEGO TWORZONEGO PRZEZ SZKOŁĘ

Środowisko wychowawcze tworzone przez szkołę jest układem różnych elementów i czynników o charakterze materialno-rzeczowym, społecznym i kulturowym, które mają znaczenie dla rozwoju dziecka w aspekcie wychowawczym , dydaktycznym i ogólnorozwojowym Dokonując analizy środowiska wychowawczego ucznia ( uczniów ) można skorzystać z szeregu czynników opisujących, wskazywanych przez badaczy ( np. J. Pieter 1971 I. Leperczyk, J. Bandura 1987 S. Palka 2005 ). Wydaje się, że w pracy pedagoga szkolnego najbardziej przydatna może okazać się propozycja Ewy Jarosz ( 2001 ), która wyróżniła następujące czynniki środowiska wychowawczego ucznia :

• formalno-organizacyjne warunki funkcjonowania szkoły : typ i status prawny, regulamin wewnętrzny, programy dydaktyczne i wychowawcze, organizacja systemu nauczania, system ocen i promocji, liczebność klas itp.
• warunki materialne : infrastruktura szkoły, jej położenie, wyposażenie klas i pracowni, system wsparcia ekonomicznego szkoły, stan higieny szkoły i klas itp.
• stan opieki nad uczniem : pomoc socjalna ( materialna, dożywianie, podręczniki itp. ), opieka medyczna, działalność pedagoga szkolnego i innych specjalistów ( logopeda, psycholog ), współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, współpraca z ośrodkiem pomocy społecznej i innymi instytucjami ( np. policja, sady ), funkcjonowanie świetlicy, zajęcia korekcyjno-wyrównawcze, współpraca szkoły z rodzina itp.
• środowisko nauczycieli : stan i rodzaj wykształcenia, doświadczenie pedagogiczne, doświadczenie zawodowe i specjalizacje, metody oraz środki dydaktyczne i wychowawcze, aktywność i innowacyjność dydaktyczno-wychowawcza, kultura językowa, cechy relacji z dziećmi ( autorytet intelektualny i moralny, tzw. prywatne reorie wychowania, stosowanie przemocy itd. ), postawy wychowawcze, postawy wobec istotnych problemów i zjawisk społecznych, system wartości i aspiracji itp.
• środowisko uczniów : klimat środowiskowy grup rówieśniczych, poziom i skład umysłowy i moralny grupy rówieśniczej, klasy, uczniów szkoły, struktura socjometryczna grupy koleżeńskiej, aktywność i stan stowarzyszeń i organizacji uczniowskich, podkultury uczniowskie, przemoc między uczniami, aspiracje edukacyjne i życiowe, postawy wobec problemów i zjawisk społecznych itp.
• strefa kultury i aktywności środowiskowej szkoły : tradycje szkoły ( uroczystości, rytuały i obrzędy ), zajęcia pozalekcyjne i koła zainteresowań, imprezy kulturalne, organizacje i stowarzyszenia na terenie szkoły, współpraca z instytucjami kulturalnymi, osiągnięcia szkoły i jej uczniów itp.

LITERATURA
Jarosz E. Wybrane obszary diagnozowania pedagogicznego ( 2001 )
Leperczyk I., J. Bandura ( red. ). Elementy diagnostyki pedagogicznej( 1971 )
Palka S. Diagnozowanie w działalności dydaktyczno - wychowawczej nauczycieli, ( w : ) Bereźnicki F., Denek K. ( red. ) Edukacja jutra. XI Tatrzańskie seminarium naukowe ( 2005 )
Pieter J. Poznawanie środowiska wychowawczego( 1971 )